Ο αυτοδίδακτος Ανρί Ρουσό (1844 - 1910), ζωγράφιζε ζούγκλες που δεν είδε ποτέ του

Η γητεύτρα των φιδιών, 1907. Παρίσι, Μουσείο Ορσέ

Ένας από τους πιο δημοφιλείς ζωγράφους όλων των εποχών έχει την τιμητική του στο Παρίσι αυτό το καλοκαίρι.

Αργυρώ Μποζώνη

Μια ξαπλωμένη, γυμνή γυναίκα ατενίζει ένα τοπίο με πλούσια βλάστηση, μια ζούγκλα με λωτούς, πουλιά, πιθήκους, έναν ελέφαντα, ένα ζευγάρι λιονταριών.

Στο ολόφωτο από τη σελήνη νυχτερινό τοπίο η σχεδόν σουρεαλιστικά ζωγραφισμένη Γιαντβίγκα, όπως ονομάζεται η νεαρή γυναίκα που υπήρξε ερωμένη του ζωγράφου Ανρί Ρουσό όταν ήταν νέος, απλώνει το χέρι της σε έναν γητευτή φιδιών που παίζει φλάουτο κρυμμένος μέσα στις λόχμες. Ένα φίδι με ροζ κοιλιά γλιστράει μέσα από την πυκνή βλάστηση – η ελικοειδής μορφή του αντανακλά τις καμπύλες των γοφών και του ποδιού της γυναίκας.

Αυτό είναι το «Όνειρο», ένας πίνακας του 1910, ο πιο διάσημος του ζωγράφου. Η ζούγκλα, όπως τη φαντάστηκε, αφού δεν ταξίδεψε ποτέ εκτός Γαλλίας, πρωταγωνιστεί σε περισσότερους από 25 πίνακές του. Ο Ρουσό εξέθεσε το «Όνειρο» στο Salon des Independants του 1910, λίγους μήνες προτού πεθάνει στις 2 Σεπτεμβρίου στο νοσοκομείο Nεκέρ στο Παρίσι. Οι εξωτικές εικόνες για τις οποίες είναι μέχρι και σήμερα διάσημος προέρχονται από τη λαϊκή λογοτεχνία, τις αποικιακού χαρακτήρα εκθέσεις και τον Ζωολογικό Κήπο του Παρισιού.

Όπως και πολλά άλλα έργα του, ο συγκεκριμένος πίνακας προέκυψε και από τις επισκέψεις του στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της πόλης και στο Jardin des Ρlantes, τον βοτανικό κήπο. Ο ίδιος έλεγε: «Όταν βρίσκομαι σε αυτά τα θερμοκήπια και βλέπω τα παράξενα φυτά από εξωτικές χώρες, μου φαίνεται ότι μπαίνω σε ένα όνειρο».

Τον 20ό και τον 21ο αιώνα αυτό που κάποτε θεωρήθηκε «αφέλεια» ή «παιδικότητα» στο έργο του Ρουσό επανεκτιμήθηκε ως αυθεντικότητα και ελευθερία από τους ακαδημαϊκούς κανόνες, ενώ θεωρείται το κατεξοχήν παράδειγμα της ναΐφ τέχνης.

Λίγοι ζωγράφοι παραμένουν τόσο δημοφιλείς όσο ο Ρουσό, που έχει περάσει στην ποπ κουλτούρα και θεωρείται όχι απλώς ένας ναΐφ ζωγράφος αλλά ένας από τους πιο πρωτότυπους προδρόμους της μοντέρνας τέχνης. Συνδυάζει κάτι σπάνιο: έργα με απλότητα, πρωτότυπα, με πλούσια χρώματα και ονειρικές μορφές ανθρώπων και ζώων που μοιάζουν να προέρχονται από παραμύθι ή τον κόσμο των φαντασιώσεων. Δεν χρειάζονται ειδικές γνώσεις για να νιώσει κάτι ένας θεατής μπροστά σε έναν πίνακά του. Η έντονη φαντασία, τα καθαρά χρώματα και η αίσθηση ονείρου λειτουργούν άμεσα και συναισθηματικά.

Γυναίκα κάνει βόλτα σε εξωτικό δάσος, 1910. Ίδρυμα Barnes.

Σε ένα από τα πιο διάσημα έργα του, την «Κοιμισμένη Τσιγγάνα», ένα λιοντάρι παρατηρεί μια κοιμισμένη γυναίκα στην έρημο. Δεν συμβαίνει τίποτα δραματικό, κι όμως υπάρχει τεράστια ένταση. Το μυστήριο και η ηρεμία συνυπάρχουν με μοναδικό τρόπο, ενώ στον πίνακα που τον έκανε ευρύτερα γνωστό και έχει το τίτλο «Τίγρης σε τροπική καταιγίδα», η τίγρη μέσα στην καταιγίδα και η βλάστηση δείχνουν καθαρά την εμμονή του καλλιτέχνη με τις εξωτικές, φανταστικές ζούγκλες.

Για περισσότερα εδώ

https://www.lifo.gr/culture/eikastika/o-aytodidaktos-anri-royso-zografize-zoygkles-poy-den-eide-pote-toy