Ο Ιερός Ναός του Αγίου Βλασίου στη Βέροια, 14ος – 18ος αι. / SAINT VLASIOS, 14th – 18th c.

Μπαίνοντας μέσα στους δαιδαλώδεις δρόμους της Κυριώτισας, ξεχωρίζει στην πλατεία Γρ. Ξενόπουλου ο παλαιολόγειος άγιος Βλάσιος, με τους αρχαιοπρεπείς αγγέλους της Πρόθεσης που μερικοί τους αποδίδουν στον Καλλιέργη, το ζωγράφο στο ναό του Χριστού Σωτήρα του Ιγνάτιου Καλόθετου.

Η μονόχωρη ξυλόστεγη εκκλησία του αγίου Βλασίου των αρχών του 14ου αι., δέχθηκε διαδοχικές μετασκευές και προσθήκες, καθώς στο β΄ μισό του 14ου αι. προστίθεται στοά στη νότια πλευρά της, ενώ στο 16ο αι. διευρύνεται σημαντικά με την καθαίρεση του δυτικού και μέρους του βόρειου τοίχου του και την προσθήκη περιστώου και στις τρεις πλευρές της.

Η τελευταία επέμβαση στο κτίσμα χρονολογείται στις αρχές του 18ου αι., όταν ανακατασκευάζεται ο βόρειος τοίχος του περιστώου. Το αρχικό στρώμα τοιχογράφησης του ναού παρουσιάζει εικονογραφικές ομοιότητες και παράλληλες αισθητικές επιλογές με τη ζωγραφική στο ναό της Αναστάσεως του Χριστού, και έχει συνδεθεί στο παρελθόν με την καλλιτεχνική παραγωγή του Καλλιέργη, ενώ σύμφωνα με πρόσφατες απόψεις θεωρείται έργο τοπικού εργαστηρίου που εμπνέεται από την τέχνη του Καλλιέργη στο ναό του Χριστού και χρονολογείται στη δεκαετία 1320-1330.

Οι τοιχογραφίες του 14ου αι. βρίσκονται στο αρχικό τμήμα του ναού και στην κατά λίγο μεταγενέστερη νότια στοά. Υπάρχουν βάσιμες υποψίες ότι μεταγενέστερες τοιχογραφίες στον κυρίως ναό έχουν επικαλύψει μερικές παραστάσεις του 14ου αι. Στις αρχές του  14ου αι., αποδίδονται οι παραστάσεις στην κόγχη και τον ανατολικό τοίχο του ιερού, στον βόρειο τοίχο του ιερού και τον νότιο τοίχο του ναού.

Στη δεύτερη φάση του 14ου αι.  τοποθετείται η διακόσμηση της νότιας εξωτερικής όψης του αρχικού ναού και του ανατολικού τοίχου της νότιας στοάς. Η επισκευή του ναού στο 16ο αι. που επέφερε αλλοιώσεις στο αρχικό κτίσμα συνοδεύθηκε και από νέα τοιχογράφηση στον νότιο τοίχο του κεντρικού κλίτους, στο εσωρράχιο του δυτικού μεγάλου τόξου, στον δυτικό τοίχο του περιστώου, στην κόγχη και τον τοίχο της πρόθεσης, και  στον διαχωριστικό πεσσό κεντρικού κλίτους και βόρειας στοάς.

Στον 18ο αι. τοιχογραφείται ο βόρειος τοίχος του ναού σε δύο ζώνες. Επίσης την ίδια περίοδο, μερικές μικροεπεμβάσεις στο εσωτερικό, όπως το φράξιμο της θύρας του νότιου αρχικού τοίχου, καλύφθηκαν με τοιχογραφίες.

https://byzantine-museum-veria.gr/%CE%B5%CF%80%CE%AF%CF%83%CE%BA%CE%B5%CF%88%CE%B7/%CE%B7-%CF%80%CF%8C%CE%BB%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%AD%CF%81%CE%BF%CE%B9%CE%B1%CF%82/%CE%BE%CE%B5%CE%BD%CE%AC%CE%B3%CE%B7%CF%83%CE%B7qr/saint-vlasios/

https://www.facebook.com/prodromitis/posts/28392184513807600/