ΠΡΟΣΩΠΑ

ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΤΥΜΒΟΥ ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΓΕΡ. ΓΕΡΟΛΥΜΑΤΟΥ ΑΡΘΡΑ-ΔΟΚΙΜΙΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΔΙΕΘΝΗ ΔΥΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΡΧΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ. ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 12ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 14ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 15ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 16ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 17ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 13ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 14ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 15ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 16ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 17ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ ΘΕΑΤΡΟ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΛΟΓΟΤΡΟΠΙΟ ΜΟΥΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ-ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΜΥΘΟΙ & ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΝΕΑ ΤΑΞΗ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ Ο ΚΥΝΙΚΟΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟ 1821 ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΜΑΧΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΙ ΠΟΙΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ-ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΗΡΩΙΚΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΤΟΥ 1821 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΕΧΝΕΣ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΕΧΝΗ-ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΕΧΝΗ-ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΤΕΧΝΗ-ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΕΧΝΗ-ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΕΧΝΗ-ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΕΧΝΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΕΧΝΗ-ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗ-ΤΗΣ ΑΠΩ ΑΝΑΤΟΛΗΣ ΤΕΧΝΗ-ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΦΩΤΟΘΗΚΗ ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΙΑ ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΙΑ-ΤΕΧΝΙΚΕΣ

Δευτέρα, 11 Απριλίου 2016

Ο Κρητικός ζωγράφος Ευφρόσυνος, (16ος αιώνας)

Στη Μονή Διονυσίου του Αγίου Όρους σώζονται πέντε εικόνες του ζωγράφου Ευφρόσυνου, οι οποίες απαρτίζουν μια Μεγάλη Δέηση. Σε αναθηματικό επίγραμμα, που τις συνοδεύει, αναφέρεται - μαζί με το όνομα του ζωγράφου - η χρονολογία (1542) και το όνομα του αφιερωτή. Πιθανότατα πρόκειται για τον κρητικό ιερομόναχο Κλήμη Γαητάνη, ο οποίος κληροδότησε στη Μονή Διονυσίου την ιδιόκτητη κρητική μονή της Κεράς Καβαλαρέας.

Από τη συγκριτική μελέτη της τεχνικής και της τεχνοτροπίας των πέντε εικόνων με άλλα έργα, τεκμαίρεται ότι ο Ευφρόσυνος εμπνεύστηκε από μνημεία της Μακεδονικής Σχολής, στα οποία προσέδωσε ιδεαλιστικότερο πνεύμα με τα μέσα που του παρείχε η κρητική τέχνη της εποχής. Κοντά σε αυτή την καλλιτεχνική αντίληψη έμειναν οι ζωγράφοι φορητών εικόνων στην Κρήτη της αμέσως επόμενης περιόδου.

Ο Ευφρόσυνος, γνωστός μόνο από τις πέντε εικόνες της Μεγάλης Δέησης της μονής Διονυσίου, εμφανίζεται με την τέχνη του ζωγράφου σημαντικός, σύγχρονος του Θεοφάνη Μπαθά, αντιπροσωπεύει όμως ροπή διάφορη της κρητικής ζωγραφικής. Η υπόθεση ότι ανήκει στην οικογένεια των ζωγράφων Κλόντζα είναι αστήρικτη, γιατί για το μνημονευόμενο σε έγγραφο του 1567 ως ποτε παπα κυρ Ευφρόσυνο Κλόντζα δεν υπάρχει καμιά ένδειξη ότι ήταν ζωγράφος.

Ιησούς Χριστός - Μεγάλης Δεήσεως- τος 1542
Ξύλο, αγοτέμττερα, 118 x 89 κ. Κρητικ σχολή.
Εφρόσυνος

Οι πέντε εικόνες της Μεγάλης Δέησης, έργα του Κρητικού ζωγράφου Ευφρόσυνου βρίσκονται στο πίσω μέρος του ξυλόγλυπτου τέμπλου του Καθολικού της Μονής Διονυσίου με ημερομηνία 1542.

Διαβάζουμε σχετικά με τις εικόνες και την τεχνική του Ευφρόσυνου:

«Ἡ Παναγα εκονίζεται σ προτομή, δεομένη, σ στροφ τριν τετάρτων πρς τ δεξιά. Φοράει γαλαζωπ χιτνα κα κεραμίδι μαφόριο μ χρυσ παρυφ κα κρόσσια. Τρία χρυσ στεροειδ κοσμήματα πάνω στ μαφόριο ποτελον σύμβολα τς γίας Τριάδος κα παινίσσονται τν όλο τς Παναγίας στν νσάρκωση.

Στ κάτω πλαίσιο τς εκόνας πλώνεται να τμμα τς πιγραφς πο συνοδεύει τ Μεγάλη Δέηση, π τν ποία πληροφορούμεθα τ νομα το καλλιτέχνη: ΤΑΠΕΙΝΟΥ ΕΥΦΡΟΣΥΝΟΥ. Πάνω στ χρυσ βάθος τς εκόνας ο συντομογραφίες: ΜΗ(ΤΗ)Ρ Θ(ΕΟ)Υ.

φυσιογνωμικς τύπος τς Παναγίας κα τεχνικ ποδόσεως το προσώπου μ τ μαλακ ναλλαγ φωτς κα σκις, τν πλατι φωτειν πιφάνεια σάρκας πο οδίζει κα τ εκαμπτα γραμμικ φτα ποδίδουν λη τν βρότητα τς σάρκας κα τ πάνσεπτο κάλλος τς Θεομήτορος.

συγκεκριμένος φυσιογνωμικς τύπος τς Παναγίας, μ τ γλυκύτητα τς μελαγχολικς κφρασης, κα τεχνικ τς κτέλεσης χουν κα πάλι τν καταγωγ τους στ ζωγραφικ το γγέλου, πως μπορομε ν τ διαπιστώσουμε, συγκρίνοντας τν Παναγία τς Μεγάλης Δεήσεως μ τν Παναγία π τ Δηση το γγέλου στν γία Μον Βιάννου τς Κρήτης.

Παναγία δεομένη - Μεγάλης Δεήσεως- τος 1542
Ξύλο, αγοτέμττερα, 118 x 89 κ. Κρητικ σχολή.
Εφρόσυνος

Την συνέχισιν της παλαιολογείου εικονογραφικής παραδόσεως και την εξέλιξιν της τεχνικής επανευρίσκομεν ένα περίπου αιώνα άργότερον εις τάς πέντε πολύτιμους εικόνας, τάς αποτελούσας την Μεγάλην Δέησιν πού εζωγράφησε το 1542 ο, πιθανότατα Κρής, ιερεύς Ευφρόσυνος, καί αί οποίαι φυλάσσονται εις την άγιορειτικήν Μονήν Διονυσίου

Ό 'Απόστολος Παύλος εκ της σειράς αυτής συνεχίζει, ώς προς τον τύπον, την είκονογραφικήν παράδοσιν τών χρόνων τών Παλαιολόγων, όπως την εύρίσκομεν κυρίως εις μνημεία τών αρχών του 15 ου αιώνος*.

Ή τεχνική του Ευφρόσυνου εις το πρόσωπον συγγενεύει, ως προς την γενικήν της μορφήν, προς εκείνην πού εΐδομεν εις τάς εικόνας του Χελανδαρίου. Υπάρχουν όμως καί αρκεταί διαφοραί, ενδεικτικοί της εξελίξεως, ή οποία επήλθε κατά το μεσολαβήσαν εκατονταετές περίπου διάστημα. Το φωτεινον χρώμα τής σαρκός, όχι πολύ έντονον, σχετικώς προς τον σκοτεινόν προπλασμόν, απλώνεται καί εις τάς εικόνας του Ευφρόσυνου εις μικράν εκτασιν. Διαφορά όμως σημαντική υπάρχει ως προς τάς φωτεινός λεπτός γραμμάς, αί όποιοι τονίζουν τα λίαν προεξέχοντα σημεία. Αύται δέν έχουν πλέον ούτε το πάχος ούτε την πλαστικότητα, αλλ* ούτε καί την έντασιν των εικόνων του Χελανδαρίου. Είναι, εις τα έργα τοΰ Ευφρόσυνου, λεπτότατοι, ισοπαχείς καί τοποθετημένοι με κάποιαν ξηρότητα είς πυκνός δέσμας, ακολουθούσας το σχήμα του όγκου, τον όποιον τονίζουν. Πρόκειται δηλαδή ουσιαστικώς περί τής διαλύσεως τών εντόνως φωτιζόμενων επιφανειών εις μικρός παραλλήλους λεύκας γραμμάς. Ή διάλυσις όμως αυτή των φωτιζόμενων επιφανειών, είναι χαρακτηριστικόν γνώρισμα σειράς όλων των ζωγραφικών έργων του δευτέρου κυρίως ημίσεως τοΰ 14 ου αιώνος .  Αι πτυχαί είς τάς εικόνας τοΰ Ευφρόσυνου είναι αυστηρώς γεωμετρικαί, δηλούμεναι με σκιεράς καί με ολίγας φωτεινάς λεπτάς γραμμάς, καθώς καί μέ τινας μικράς τριγωνικάς εντόνως φωτιζομένας κηλίδας. Ό Ευφρόσυνος από συστήματος εφαρμόζει λιτότητα αυστηρώς γεωμετρικήν, ή οποία ευρίσκεται πολύ μακράν από τήν πλαστικήν άπόδοσιν καί τήν ρευστότητα τών πτυχών.

 Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος και Βαπτιστής – 1542 μ.Χ.
 (Kρητική σχολή. Eυφρόσυνος) – Mονή Διονυσίου, Άγιον Όρος

Αί πέντε εικόνες τοΰ Ευφρόσυνου είναι χωρίς άμφιβολίαν σημαντικώταται δια τήν εξακρίβωση τών τάσεων της αγιογραφίας κατά τον 16 ον αιώνα, δηλαδή εκατόν περίπου έτη μετά τήν άλωσιν. Δυστυχώς το εκατονταετές αυτό κενόν δεν δυνάμεθα, σήμερον τουλάχιστον, να το συμπληρώσωμεν με κανένα τρόπον, διότι ουδέν έργον είναι μέχρι τοΰδε γνωστόν, πού θα ήδύνατο να τοποθετηθη μέ κάποιαν άσφάλειαν εις το χρονικόν τοΰτο διάστημα. 'Από τήν εξέτασιν δμως τών εικόνων τοΰ Ευφρόσυνου προκύπτουν μερικά εξόχως πολύτιμα συμπεράσματα. "Οπως παρετήρησεν ήδη ό Χατζηδάκης, τα πρότυπα τοΰ Ευφρόσυνου πρέπει ν' αναζητηθούν εις τα έργα της Μακεδονικής σχολής τών χρόνων τών Παλαιολόγων. Τούτο είναι απολύτως, νομίζω, βέβαιον. Εΐδομεν πράγματι δτι ό 'Απόστολος Παΰλος τοΰ Ευφρόσυνου σχετίζεται προς παλαιολογείους τοιχογραφίας τών αρχών τοΰ 15 ου αιώνος. Άλλα καί ως προς την τεχνικήν ούτος, μέ τήν διάλυσιν τών εντόνως φωτιζόμενων επιφανειών εις παραλλήλους γραμμάς ακολουθούσας το σχήμα του όγκου, συνεχίζει, κατά τίνα τρόπον, τήν παλαιολόγειον παράδοσιν, εις τήν οποίαν όμως δίδει νέον περιεχόμενον, περισσότερον αύστηρόν.

 Ό 'Απόστολος Παύλος ( 1542 ).
Είκών εκ του Πρωτάτου "Αγίου "Ορους.

Ό Ευφρόσυνος καί ως προς τήν χρησιμοποίησιν παλαιολογείων εικονογραφικών τύπων καί ως προς τήν εφαρμογήν της παλαιολογείου τεχνικής, αλλ* υπό νέαν μορφήν, φαίνεται ακολουθών τάς αντιλήψεις καί τάς τάσεις τών Κρητών αγιογράφων τής εποχής του. Πράγματι, ό παλαιολόγειος τύπος του Παύλου, όπως ούτος τον εζωγράφησε, είναι όμοιος εις την εικόνα τοΰ Πρωτάτου, ή οποία αποτελεί μέρος της Μεγάλης Δεήσεως καί εζωγραφήθη το αυτό έτος 1542 από άλλον άγνωστον άγιογράφον. "Ομοιον επίσης εύρίσκομεν τον Παύλον και εις τοιχογραφίας καί εις εικόνας του δευτέρου ήμίσεος τοΰ 16ου αιώνος. Το ίδιον φαίνεται ισχύον προκειμένου και περί της τεχνικής. "Αν όμως κρίνωμεν από την διαφοράν, ως προς το σημείον τούτο, πού παρουσιάζουν αι σύγχρονοι εικόνες του Πρωτάτου, σχετικώς με το έργον τοΰ Ευφρόσυνου, θα πρέπη ίσως να παραδεχθώμεν δτι ο ιδιάζων τρόπος αποδόσεως τών φωτιζόμενων επιφανειών, τον όποιον εχρησιμοποίησεν ό τελευταίος ούτος, οφείλεται εις αμεσον πιθανώτατα γνώσιν τών παλαιολογείων έργων. Καταλήγομεν δηλαδή εις το συμπέρασμα δτι ό Ευφρόσυνος άνέτρεξε καί δια την τεχνικήν εις έργα της εποχής τών Παλαιολόγων»,

Παραπομπές


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...