ΠΡΟΣΩΠΑ

ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΤΥΜΒΟΥ ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΓΕΡ. ΓΕΡΟΛΥΜΑΤΟΥ ΑΡΘΡΑ-ΔΟΚΙΜΙΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΔΙΕΘΝΗ ΔΥΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΡΧΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ. ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 12ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 14ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 15ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 16ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 17ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 13ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 14ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 15ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 16ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 17ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ ΘΕΑΤΡΟ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΛΟΓΟΤΡΟΠΙΟ ΜΟΥΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ-ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΜΥΘΟΙ & ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΝΕΑ ΤΑΞΗ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ Ο ΚΥΝΙΚΟΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟ 1821 ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΜΑΧΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΙ ΠΟΙΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ-ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΗΡΩΙΚΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΤΟΥ 1821 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΤΕΧΝΕΣ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΕΧΝΗ-ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΕΧΝΗ-ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΤΕΧΝΗ-ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΕΧΝΗ-ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΕΧΝΗ-ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΕΧΝΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΕΧΝΗ-ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΤΕΧΝΗ-ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗ-ΤΗΣ ΑΠΩ ΑΝΑΤΟΛΗΣ ΤΕΧΝΗ-ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΦΩΤΟΘΗΚΗ ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΙΑ ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΙΑ-ΤΕΧΝΙΚΕΣ

Πέμπτη, 10 Σεπτεμβρίου 2015

Ο Γερμανός ζωγράφος Lucas Cranach der Ältere, (1472-1553)

Ο Αδάμ και η Εύα στον κήπο της Εδέμ, Lucas Cranach the Elder, 1530
Γράφτηκε από την  Κατερίνα Ρουμπέκα

Lucas der Altere Cranach ψευδώνυμο του Lucas Muller. Ο Λούκας Κράναχ ο Πρεσβύτερος, ήταν Γερμανός χαράκτης και ζωγράφος. Γεννήθηκε στο Κρόναχ, μια μικρή πόλη της Άνω Φραγκονίας το 1472 και πέθανε στη Βαϊμάρη τον Οκτώβρη του 1553. Άρχισε τη σταδιοδρομία του ως βοηθός στο εργαστήριο χαρακτικής του πατέρα του Χανς, όπου παρέμεινε έως το 1498 περίπου. Το 1500 ο καλλιτέχνης εμφανίζεται στη Βιέννη, σταθμό ενός μεγάλου ταξιδιού του στην περιοχή του Δούναβη. Το 1504, ο Κράναχ φεύγει για τη Θουριγγία. Στη Γκότα παντρεύεται τη Βαρβάρα Μπρένγκβιερ, κόρη του δημάρχου.

 

Αυτοπροσωπογραφία σε ηλικία 77 ετών, 1550

Το 1505 ονομάστηκε στη Βιττεμβέργη αυλικός ζωγράφος του εκλέκτορα Φρειδερίκου της Σαξονίας. Γρήγορα άρχισε να αναγνωρίζεται και να εκτιμάται και το 1537 ανέλαβε το αξίωμα του δημάρχου, που το διατήρησε έως το 1544. Ακολουθώντας τον εκλέκτορα Ιωάννη Φρειδερίκο εγκαταστάθηκε το 1550 στο Άουγκσμπουργκ, όπου ανέπτυξε τη μεγαλύτερη ζωγραφική του δραστηριότητα.
 

Προσωπογραφία του Λουθήρου

Ο Κράναχ βρέθηκε στο Βιττεμβέργη την εποχή του προτεσταντικού κηρύγματος του Λουθήρου. Συνδέθηκε μαζί του φιλικά και έγινε ένθερμος υποστηρικτής των θεωριών του. Έχοντας το προνόμιο να χρησιμοποιεί το εργαστήριό του και ως τυπογραφείο, συνέβαλε στη διάδοση των κειμένων του Λουθήρου και εικονογράφησε πολλά χαρακτηριστικά θέματα. Το εκτεταμένο χαρακτικό και ζωγραφικό έργο του αντανακλά τη θέση της γερμανικής ζωγραφικής του 16ου αιώνα, που κυμαινόταν μεταξύ ιταλικής αναγεννησιακής τέχνης και γοτθικής παραδόσεως. Στα νεανικά του έργα, ιδίως στα τοπία, διακρίνεται η επίδραση της σχολής του Δούναβη. Αργότερα, τόσο τα χαρακτικά όσο και οι προσωπογραφίες του, αλλά κυρίως οι θρησκευτικές σκηνές, παρουσιάζουν μεγαλύτερη ένταση και δραματικότητα, που θυμίζουν την τέχνη του Ντύρερ. Άλλα έργα του, όπως οι λεπτές και αισθησιακές παραστάσεις της Αφροδίτης ή η συχνή παράσταση του Αδάμ και της Εύας, με τις κυματοειδείς γραμμές και τις λεπτομέρειες του περιβάλλοντος, φανερώνουν ότι ο Κράναχ, χωρίς να είναι αδιάφορος προς τις αναγεννησιακές αρχές, παρέμενε πιστός στο γοτθικό πνεύμα.
 

Η μετάνοια του Αγίου Ιερωνύμου, 1502

Στα πολυάριθμα έργα του, ανήκουν ο νεανικός πίνακας της «Σταυρώσεως», η «Μετάνοια του Αγίου Ιερώνυμου», 1502, οι ξυλογραφίες, οι χαλκογραφικές προσωπογραφίες του Λουθήρου, του Μελάγχθωνος και της Αικατερίνης Μπόρα, συζύγου του Λουθήρου, το δίπτυχο με τις προσωπογραφίες του Γιοχάνες Κούσπιαν και της συζύγου του, η «Προσωπογραφία νέου» και η «Αυτοπροσωπογραφία», το «Μαρτύριο της Αγίας Αικατερίνης» και οι πολυάριθμες επαναλήψεις του, από το 1503 και ύστερα, η «Αφροδίτη» του Ερμιτάζ, 1509 και η Αφροδίτη της Πινακοθήκης Μποργκέζε της Ρώμης, το «Φύρστεναλτάρ», του 1510, οι δεκατρείς χαλκογραφίες των «Παθών» και οι δώδεκα των «Μαρτυρίων των Αποστόλων». Το έμβλημά του ήταν ένας στεφανωμένος δράκος με ένα δαχτυλίδι στο στόμα, σφραγίδα που του είχε προσφέρει ο εκλέκτορας Φρειδερίκος της Σαξονίας. Από τα πέντε παιδιά του ο Χανς και κυρίως ο Λούκας Κράναχ ο Νεώτερος (Βιττεμβέργη 1515-1586), συνέχισαν την τέχνη, χωρίς όμως να κατορθώσουν να αποκτήσουν και την πατρική φήμη.
 

Σταύρωση, 1503

Στο έργο του «Σταύρωση», 1503, η αυθόρμητη και μνημειακή απλότητα της σύνθεσης φανερώνει μια πνευματική συγγένεια με τον Ντύρερ. Η κατά την παράδοση μετωπική τοποθέτηση του Ιησού πάνω στο Σταυρό, εγκαταλείπεται, και ο Σταυρός ιδωμένος από τα πλάγια, εισχωρεί μέσα στο φόντο και μόνος του προσδιορίζει τον χώρο για τη θέα του τοπίου. Στην αριστερή γωνία, ο σταυρός ενός από τους ληστές, είναι επίσης σχεδιασμένος από τα πλάγια. Σε αντίθεση με τον τρίτο σταυρό που τον βλέπουμε κατά μέτωπο, σημαδεύει, με έναν τρόπο ρωμαλέο, ένα τετραγωνικό κομμάτι χώρου, που μπορεί εύκολα να το μετρήσει κανείς και που η αυλαία των δέντρων, στο βάθος, το ξεχωρίζει αλλά και το συνδέει με τον ανοιχτό χώρου του τοπίου στο φόντο. Το τοπίο δεν είναι απλός χώρος, είναι μια σπουδή της φύσεως. Φανερή συγκίνηση εκφράζεται με την απόδοση της πνοής της αύρας πάνω στη ψηλή ιτιά, ή στην μεγαλόπρεπη βελανιδιά, ή την ωχρό-γαλανή φωτεινότητα των χιονισμένων Άλπεων στον ορίζοντα, πίσω από τους υπόφαιους λόφους και τους βράχους στρωμένους με πράσινο ταπέτο. Το φως επηρεάζει τις μορφές, δημιουργώντας μια μυστηριώδη ακτινοβολία πάνω στα κίτρινα, βαθυκύανα και κόκκινα φορέματα των θλιμμένων θεατών, καθώς και πάνω στη ματωμένη και πελιδνή σάρκα των εσταυρωμένων. Έτσι δημιουργείται μια απόλυτη αδελφότητα ανάμεσα στις ανθρώπινες μορφές και στο τοπίο. Η πνευματική αρμονία ανθρώπου και φύσεως, εκφράζεται σε τόνους ρομαντικούς.
 

Ανάπαυση κατά τη φυγή στην Αίγυπτο, 1504

Ο Κράναχ είχε γοητευθεί από τους βόρειους πρόποδες με τα γέρικα δάση και τους ρομαντικούς ορίζοντές τους. Στο ποιητικό του έργο «Ανάπαυση κατά τη φυγή στην Αίγυπτο», 1504, ο Κράναχ παριστάνει την Αγία Οικογένεια, η οποία ξαποσταίνει κοντά σε μια πηγή, σε ένα βουνό με πυκνά δέντρα και θέα σε μια πράσινη κοιλάδα. Γύρω στην Παναγία έχει μαζευτεί ένα πλήθος από μικρούς αγγέλους. Ένας προσφέρει στον Χριστό βατόμουρα, άλλος κουβαλά νερό με ένα όστρακο, ενώ μια ομάδα ψυχαγωγεί τους κουρασμένους φυγάδες παίζοντας μουσική με πίπιζες και φλογέρες.
 

Το μαρτύριο της Αγίας Αικατερίνης, μέση εικόνα και την αριστερή πτέρυγα της Δρέσδης τρίπτυχο, 1506

Ο βωμός της Αγίας Αικατερίνης, το 1506, ανήκει στα έργα που ο Γερμανός ζωγράφος πραγματοποίησε κατά την πρώτη περίοδο της διαμονής του στη Βιττεμβέργη. Η αναπαράσταση του «Μαρτυρίου της Αγίας Αικατερίνης», εκτυλίσσεται μέσα σε θύελλα. Φλόγες πέφτουν από τον ουρανό επάνω στη ρόδα του μαρτυρίου και ενώ οι θεατές τρομοκρατημένοι πέφτουν στη γη, ο ένας πάνω στον άλλο, ο δήμιος απαθής βγάζει το σπαθί του. Ο απειλητικός ουρανός και το εκφραστικό χρώμα των φοβισμένων προσώπων δημιουργούν μια παράξενη, εξωπραγματική ατμόσφαιρα, εντελώς αντίθετη με την ακρίβεια των λεπτομερειών.
 

Γυναικείο πορτραίτο, 1522

Η περίοδος μεταξύ 1520 και 1540, σημειώνει το απόγειο της προσωπογραφικής τέχνης του Κράναχ. Είχε δημιουργήσει ένα σχήμα που του επέτρεπε μια μαζική ζωγραφική παραγωγή, με την κατάργηση του τοπιογραφικού βάθους, με το γραμμικό σχεδιασμό, με τη χρησιμοποίηση χρωματισμένου φόντου. Το «Γυναικείο πορτραίτο», 1522, χαρακτηρίζει το στυλ του καλλιτέχνη εκείνη την εποχή. Πρόσωπο τοποθετημένο σε στάση τριών τετάρτων, τολμηρό κόψιμο κάτω από τη μέση, βλέμμα χαμηλωμένο. Στον πίνακα αυτό, η έντονη γραμμή παρεκκλίνει από τις πολιτιστικές αναμνήσεις και τις κλασικές τάσεις, για να υιοθετήσει ένα αυστηρό στυλ, που θα μπορούσε να συσχετιστεί με τις παλαιές γοτθικές εικόνες. Δίνει σε όλα τα έργα του μια εξαίρετη κομψότητα, όπως δείχνει εδώ ο γύρος του ανασηκωμένου καπέλου, που από κάτω του γέρνει το λευκό πρόσωπο.
 

Λουκρητία, 1524

Στο έργο του «Λουκρητία», 1524, δημιουργείται μια πνευματική ανησυχία με την αναδρομή στη γοτθική παράδοση, όπως στα σταυρωμένα πόδια, στην ένταση των περιγραμμάτων, καθώς και στο μελετημένο θέλγητρο της πόζας.
 

Αδάμ και Εύα, 1528

Τα γυμνά του Κράναχ είναι απαλλαγμένα από κάθε φροντίδα ανατομικής ακρίβειας. Τα γυμνά του είναι επιμήκη, λυγερά, δίχως κόκαλα και οι πόζες τους συχνά προσποιητές. Αναδίνουν ένα ψυχρό, εκλεπτυσμένο ερωτισμό. Συχνά οι φιγούρες του είναι στημένες σε σκοτεινό φόντο, που δίνει αναγλυφική διάσταση στη σιλουέτα και τονίζει τη σάρκα. Ο Κράναχ, απεικόνισε πολλές φορές τους πρωτόπλαστους «Αδάμ και Εύα», 1528, πάνω σε σκοτεινό βάθος, τους έστησε μπροστά σε εντυπωσιακά ζωγραφισμένα, σχηματικά φυλλώματα και τους παρέστησε στον Επίγειο Παράδεισο τριγυρισμένους από ζώα.
 

Η Αφροδίτη σε ένα τοπίο, 1529

Το έργο του «Η Αφροδίτη σε ένα τοπίο», 1529, δείχνει ένα λυγερό σώμα που στρέφεται ελαφρά γύρω από τον άξονά του και με επιτηδευμένες λεπτομέρειες, όπως η άκρη του διάφανου πέπλου, τα μαλλιά και το περιδέραιο. Το φλαμανδικό στυλ δεσπόζει στην τέχνη του ζωγράφου. Η Αφροδίτη η συγκεκριμένη είναι από τις πιο υποβλητικές. Φλαμανδικά στοιχεία φαίνονται στο σώμα, που χαρακτηρίζεται από την έλλειψη βάρους και πραγματικής κινήσεως με την κλασική ή ιταλική έννοια. Επίσης στο τοπίο που καθρεπτίζεται δεξιά, μέσα στην ακίνητη επιφάνεια της λίμνης. Τέλος είναι και η επιτήδευση σε ορισμένες λεπτομέρειες, όπως το αφηρημένο αραβούργημα που σχεδιάζουν τα χαλίκια στο έδαφος, οι μικροί κυματισμοί στα μαλλιά, όπου παίζουν μεταλλικές ανταύγειες, η λάμψη που φωτίζει το σκοτεινό δάσος και ο πλούτος ενός χρωματισμού που περιορίζεται, σκόπιμα, σε ορισμένα βασικά χρώματα.
 

Πορτραίτο του Γκάιλερ φον Κάιζερσμπεργκ, 1520-1530

Το έργο του «Πορτραίτο του Γκάιλερ φον Κάιζερσμπεργκ», 1520-1530, πρόκειται για μεταθανάτια προσωπογραφία του περίφημου ουμανιστή και ιεροκήρυκα από το Στρασβούργο, που έζησε από το 1443 έως το 1510. Σαν μοντέλο χρησίμευσε η ξυλογραφία στο εξώφυλλο των «Σχολίων» του Κάιζερσμπεργκ, που τυπώθηκαν στο Στρασβούργο το 1522. Σε αυτή την προσωπογραφία, μια νευρώδης, σχεδόν μανιεριστική γραμμή χρησιμεύει για να αποδώσει φυσικές λεπτομέρειες, που έχουν μελετηθεί με οξεία παρατηρητικότητα, καθώς και τις ηθικές ιδιότητες ενός τυραννικού προβληματισμού. Ήταν η στάση παρακμής και φυγής, μιας γενιάς που είχε ζήσει και υποφέρει έντονα, κατά την κρίση του ουμανισμού και της Μεταρρυθμίσεως.
 

«Ο Έρωτας διαμαρτύρεται στην Αφροδίτη», Λούκας Κράναχ ο πρεσβύτερος, 1530.


Το κυνήγι ελαφιών του εκλέκτορα Φρειδερίκου του σοφού. Lucas Cranach the Elder, 1529


Η πτώση του Φαραώ στην Ερυθρά θάλασσα. Lucas Cranach the Elder, 1530


Mελαγχολία. Lucas Cranach the Elder, 1532

Βιβλιογραφία:

- E.H. Gombrich, 1998, «Το χρονικό της Τέχνης», Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης
- Εγκυκλοπαίδεια έγχρωμη «ΔΟΜΗ», Όλες οι γνώσεις για όλους, Τόμος 9ος, 1975, Εκδόσεις «ΔΟΜΗ» Αθήναι
- Εγκυκλοπαίδεια έγχρωμη «ΔΟΜΗ», Όλες οι γνώσεις για όλους, Πινακοθήκη, 1975, Εκδόσεις «ΔΟΜΗ» Αθήναι
- Τα Μεγάλα Μουσεία του Κόσμου, (Εθνική Πινακοθήκη-Ουάσιγκτων), (Πινακοθήκη Ουφίτσι-Φλωρεντία), (Λούβρο-Παρίσι), (Παλαιά Πινακοθήκη-Μόναχο), 1970, Εκδόσεις Φυτράκη-Αθήναι
- Ιστοσελίδα της Wikipedia


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...