ΠΡΟΣΩΠΑ

ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ ΤΥΜΒΟΥ ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΓΕΡ. ΓΕΡΟΛΥΜΑΤΟΥ ΑΡΘΡΑ-ΔΟΚΙΜΙΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΓΛΥΠΤΙΚΗ ΔΙΕΘΝΗ ΔΥΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΡΧΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ. ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 12ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 14ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 15ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 16ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 17ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 13ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 14ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 15ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 16ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 17ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ ΕΥΡΩΠΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ ΘΕΑΤΡΟ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΛΟΓΟΤΡΟΠΙΟ ΜΟΥΣΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ-ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΜΥΘΟΙ & ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΝΕΑ ΤΑΞΗ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ Ο ΚΥΝΙΚΟΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΟ 1821 ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΜΑΧΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΟΙ ΠΟΙΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ-ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΗΡΩΙΚΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΤΟΥ 1821 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΕΧΝΕΣ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΕΧΝΗ-ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΕΧΝΗ-ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΤΕΧΝΗ-ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΕΧΝΗ-ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΤΕΧΝΗ-ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΕΧΝΗ-ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΕΧΝΗ-ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗ-ΤΗΣ ΑΠΩ ΑΝΑΤΟΛΗΣ ΤΕΧΝΗ-ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΦΩΤΟΘΗΚΗ ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΙΑ ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΙΑ-ΤΕΧΝΙΚΕΣ

Τετάρτη, 21 Σεπτεμβρίου 2016

Σατιρικό βυζαντινό ποίημα του Χριστόφορου Μυτιληναίου (περ. 1000 - περ. 1050)

περί του πάθους κατοχής λειψάνων

Ο Χριστόφορος Μυτιληναίος (περ. 1000 - περ. 1050) ήταν ένας βυζαντινός αξιωματούχος και ποιητής που έζησε στο πρώτο μισό του 11ου αιώνα. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, σε μία οικογένεια πιθανότατα με πλούτο και επιρροή. Καταγόταν από τη Μυτιλήνη και μάλιστα φαίνεται πως θεωρούσε καύχημα του την καταγωγή του από τη Μυτιλήνη, ώστε αυτή ήταν γραμμένη πάντα δίπλα στο όνομά του.

Υπηρέτησε σε διάφορα σημαντικά αυλικά αξιώματα, όπως πατρίκιος, ανθύπατος και κριτής (=δικαστής) στα θέματα των Αρμενιακών και της Παφλαγονίας. Κατά τη διάρκεια της ζωής του συνδέθηκε με τρεις από τους αυτοκράτορες του Βυζαντίου: τον Μιχαήλ Δ' τον Παφλαγόνα, που εβασίλευσε από το 1034 - 1041, τον Μιχαήλ Ε' τον Καλαφάτη, που εβασίλευσε μερικούς μήνες του 1042, και τον Κωνσταντίνο Θ' τον Μονομάχο, που εβασίλευσε από το 1042 ως το 1055.

Ανάμεσα στα έργα του περιλαμβάνονται ποιήματα, επιγράμματα και έμμετρα καλενδάρια (= συναξάρια σε στίχους). Πολλά μάλιστα από τα δίστιχα επιγράμματα, που περιέχονται στα Μηναία και σε άλλα Λειτουργικά βιβλία, ανήκουν στον βυζαντινό αυτόν ποιητή.

Στίχοι διάφοροι (ο πλήρης τίτλος: Στίχοι διάφοροι Χριστοφόρου πατρικίου ανθυπάτου, γεγονότος κριτού της Παφλαγονίας και των Αρμενιακών, του Μυτιληναίου) είναι μία συλλογή 145 ποιημάτων με ετερογενές περιεχόμενο. Πολλά είναι επιγράμματα με θρησκευτικό περιεχόμενο (ποιήματα προς τιμήν κάποιας θρησκευτικής εορτής ή εορτάζοντος αγίου), ενώ μερικά περιγράφουν ιστορικά γεγονότα, όπως για παράδειγμα τον θάνατο του Ρωμανού Γ' του Αργυρού. Αρκετά επίσης είναι τα επιτάφια επιγράμματα που έγραψε για προσφιλή οικογενειακά του πρόσωπα, με τη θλιβερή αφορμή του θανάτου τους, ενώ άλλα είναι ποιήματα αφιερωμένα σε φίλους, ιερωμένους και βασιλείς. Υπάρχουν επίσης αινίγματα, αλλά και σατιρικά.

Στα σατιρικά του ποιήματα, ο Χριστόφορος σατιρίζει αποτυχημένους οδηγούς αρμάτων του ιππόδρομου, απατημένους συζύγους, υποκριτές μοναχούς, ψευτο-διανοούμενους κτλ.

Ο έλεγχός του "Προς τον μοναχόν Ανδρέαν, όστα ιδιωτών ως αγίων λείψανα εξωνούμενον ... τε μέλη άπειρα ως ενός και του αυτού αγίου ... δέχεται" είναι αξιοσημείωτος, καθώς με το ποίημα αυτό κατακρίνεται ένας μοναχός, που από το πάθος κατοχής λειψάνων αγόραζε πλαστά λείψανα και έτρεπε τους απλοϊκούς ανθρώπους στη δεισιδαιμονία, παρουσιάζοντάς τα ως αυθεντικά.

Το σαρκαστικό αυτό ποίημα προς τον μοναχόν Ανδρέαν του βαθύτατα θρησκευόμενου Χριστόφορου Μυτιληναίου είναι διάσημο σε μέρος της σύγχρονης ελληνικής μπλογκόσφαιρας, αφού χρησιμοποιείται και παρατίθεται ως "ιστορική πηγή" αγυρτείας λειψάνων προς εκμετάλλευση των απλοϊκών ανθρώπων, ενώ, όπως φαίνεται, ο Χριστόφορος Μυτιληναίος σατιρίζει περισσότερο το πάθος ανεύρεσης και κατοχής αγίων λειψάνων του μοναχού αυτού (που ίσως ήταν και χαρακτηριστικό της εποχής του). Το κυκλοφορούν όμως σε διάφορες παραλλαγές από 6 ως 16 στίχους (η μεγαλύτερη είναι της Βικιθήκης παρακάτω με 16 στίχους), ενώ κανείς από αυτούς που το κυκλοφορούν δεν φαίνεται να γνωρίζει ότι το ποίημα διατρέχει συνολικά 135 στίχους και το πρωτότυπο ίσως να ήταν και λίγο μεγαλύτερο! 

Πολλο λέγουσιν (ε δ᾿ ληθες ο λόγοι
οκ οδα) πλν λέγουσι· κα πείθουσί με,
ς σφόδρα χαίρεις, μοναστ κα πάτερ,
ε τις σ σεπτος δεξιοται λειψάνοις
νδρν μαρτύρων σεβαστν μαρτύρων,
θήκας δ πολλς λειψάνων θείων χεις,
ς ξανοίγων τος φίλοις σου δεικνύεις·
το Προκοπίου μάρτυρος χερας δέκα,
Θεοδώρου δ πέντε κα δέκα γνάθους,
κα Νέστορος μν χρι τν κτ πόδας,
Γεωργίου δ τέσσαρας κάρας μα,
κα πέντε μαστος Βαρβάρας θλοφόρου·
κα νν μν στ δώδεκα βραχιόνων
το καλλινίκου μάρτυρος Δημητρίου,
νν τ᾿ α καλάμους εκοσι σκελν λων
το Παντελεήμονος ( τς πληθύως!)

Από την προτελευταία κριτική έκδοση των στίχων του Χριστόφορου Μυτιληναίου, η λειψανοθήκη αναρτά παρακάτω το πλήρες κείμενο του ποιήματος.






Εκδόσεις:

E. Kurtz, Die Gedichte des Christophoros Mitylenaios, Leipzig, 1903 (η προτελευταία κριτική έκδοση των στίχων που βασίστηκε σε 15 κώδικες - αναρτάται επίσης εδώ)

M. De Groote, "Christophori Mitylenaii Versuum uariorum Collectio Cryptensis", Corpus Christianorum Series Graeca 74, Turnhout, 2012 (η νεώτερη κριτική έκδοση των στίχων που βασίστηκε σε 39 κώδικες)

Die Gedichte Des Christophoros Mitylenaios by leipsanothiki


Ο βυζαντινός ποιητής Χριστόφορος ο Μυτιληναίος by leipsanothiki


Εικόνες από το leipsanothiki.blogspot
Η εικόνα στο βυζαντινό σκαλιστό ελεφαντόδοντο παριστάνει την άφιξη στην Κωνσταντινούπολη της δεξιάς χείρας του Πρωτομάρτυρα Στέφανου από τα Ιεροσόλυμα γύρω στα 421 και την πάνδημη συμμετοχή του λαού στην υποδοχή και προσκύνησή της.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...