Μια αποκαλυπτική επιστολή του Γιάννη Τσαρούχη από το 1951

 Ο Γιάννης Τσαρούχης φωτογραφίζεται από τον Αμερικανό φωτογράφο Σλιμ Ααρονς στο μπαλκόνι του ατελιέ του. (1961) Φωτ.: Getty Images/ Ideal Image

Ο μεγάλος Έλληνας ζωγράφος γράφει από το Παρίσι στη φίλη του και ζωγράφο Ελένη Σταθοπούλου για την εμπειρία της έκθεσής του στην Πόλη του Φωτός, τονίζοντας τη νοσταλγία του για την «υπέροχη κόλαση, την Αθήνα».

Χρήστος Παρίδης

ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ δεκαετίας του 1950, ο Γιάννης Τσαρούχης έκανε δύο εκθέσεις εκτός ελληνικών συνόρων σε μια απόπειρα να ξεκινήσει διεθνή καριέρα. Η πρώτη πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι, στην Galerie d’Art du Faubourg, και λίγους μήνες αργότερα εγκαινιάστηκε η δεύτερη, στη Redfern Gallery του Λονδίνου.

Σε επιστολή που έστειλε στη φίλη του και ζωγράφο Ελένη Σταθοπούλου (1914-2016) από το Παρίσι με ημερομηνία 17 Φεβρουαρίου 1951 περιγράφει όλες τις δυσκολίες («πείνα και πεζοπορία και άρσις βαρών») και τις συνθήκες που αντιμετώπισε («πέρασα πάρα πολύ δύσκολες στιγμές, χειρότερα από το Αλβανικό Έπος») για να στηθεί με επιτυχία η έκθεση ώστε να γίνει αποδεκτό το έργο του από την εικαστική σκηνή της γαλλικής πρωτεύουσας (οι «αφηρημένοι») αλλά και να ανταποκριθεί σε ένα απαιτητικό αγοραστικό κοινό («δούκισσες και πριγκίπισσες»).

Στην επιστολή αυτή, αποκαλύπτεται το κριτικό πνεύμα του σπουδαίου Έλληνα ζωγράφου αλλά και η λεπτή ειρωνεία με την οποία αντιμετώπιζε σε ολόκληρο τον βίο του τη διεθνή και κυρίως την ελληνική πραγματικότητα, την «υπέροχη κόλαση» της Αθήνας, μέρος της οποίας αποτελούσε και ο ίδιος.

Ωστόσο, αναφέρεται και σε μια σειρά κοινωνικών και καλλιτεχνικών εκδηλώσεων, αρκετές εκ των οποίων μάλλον απολαμβάνει. Όπως λέει: «Το όπισθεν της λαμπρής σκηνογραφίας είναι πολύ σκοτεινό. Αυτή η έκθεσις ήταν η πιο δύσκολη σκηνογραφία που έκανα στη ζωή μου» και καταλήγει ότι «αηδιάζει κανείς τη Δόξα».

Στην επιστολή αυτή, που εμφανίστηκε πρόσφατα στο διαδίκτυο χάρη στον συλλέκτη Δημήτρη Παπαγεωργόπουλο, ο οποίος έκανε και τη μεταγραφή από αντίγραφο του Μουσείου Νεοελληνικής Τέχνης «Σοφία Λασκαρίδου», αποκαλύπτεται το κριτικό πνεύμα του σπουδαίου Έλληνα ζωγράφου αλλά και η λεπτή ειρωνεία με την οποία αντιμετώπιζε σε ολόκληρο τον βίο του τη διεθνή και κυρίως την ελληνική πραγματικότητα, την «υπέροχη κόλαση» της Αθήνας, μέρος της οποίας αποτελούσε και ο ίδιος.

Η επιστολή

Αγαπητή μου Ελένη,

είναι τρεις μέρες που άνοιξε η έκθεσις μετά πάσης τιμής και μεγαλοπρεπείας. Περιλαμβάνει 42 έργα. Η υποδοχή εκ μέρους των Γάλλων πολύ θερμή. Οι «αφηρημένοι» μού έδωσαν την άδεια να ζωγραφίζω ανθρώπους! Οι πόρτες, μεγάλη επιτυχία. Δεν μπορούν να καταλάβουν από ποιο μέρος είμαι. Εκλαμβάνουν τους ναύτες για Εγγλέζους κι Αμερικάνους, τις βλάχες για Μαροκινές ή Περσίδες, τα ελληνικά γράμματα για ρωσικά. Ποιο είναι αυτό το μέρος όπου ο κόσμος μιλεί ρωσικά, οι γυναίκες ντύνονται αράπικα και οι στρατιώτες αγγλικές στολές; Απάντησις: η Ελλάς η κατακαημένη. Υπάρχουν φυσικά και οι φιλέλληνες, που αναγνωρίζουν αμέσως την χώρα των ονείρων τους, την πατρίδα του Ερμού και της Περσεφόνης.

Για τη συνέχεια εδώ:

https://www.lifo.gr/culture/eikastika/mia-apokalyptiki-epistoli-toy-gianni-tsaroyhi-apo-1951