Ο Κρητικός ζωγράφος Μαρούλης (Μαρουλής) Γεωργιλάς– Maroulis Georgilas, (17ος αι.)

Γεωργιλάς Μαρούλης (Μαρουλής)-Κοίμησις και Ευαγγελισμός της Θεοτόκου με Αγίους, 1636_2

Κάτοικος Κάστρου Ρεθύμνου, στις 22 Δεκεμβρίου 1635 βρισκόταν στο Χάνδακα, όπου συμφώνησε να ζωγραφίσει μία εικόνα με την Κοίμηση και τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και γύρω έξι αγίους, μέσα σε διάστημα επτά μηνών, με αμοιβή 250 λίτρες.

Κονταρίνης Κωνσταντίνος – Konstantinos Kontarinis (β΄ μισό 17ου – αρχές 18ου αιώνα)

Από τους παραγωγικότερους αγιογράφους των τριών πρώτων δεκαετιών του 18ου αι. Ζούσε στην Κέρκυρα και ακολουθεί στα περισσότερα έργα του την τεχνοτροπία του π. Εμμανουήλ Τζάνε.

Ο Κρητικός ζωγράφος Φραγκιάς Καβερτζάς – Fragkias Kavertzas , (17ος αιώνας)

Καβερτζάς Φραγκιάς-Η Δευτέρα Παρουσία, 1640-41, (Λεπτ.)

Ο Φραγκιάς Καβερτζάς ανήκει στη γενιά των Κρητικών ζωγράφων που έζησαν μετά τον Δαμασκηνό και τον Κλόντζα. Η γενιά αυτή χαρακτηρίζεται από μια τάση επιστροφής στην ορθόδοξη παράδοση.

Ο ζωγράφος Παναγιώτης Παραμυθιώτης – (17ος αιώνας -αρχές 18ου αιώνα)

Παραμυθιώτης Παναγιώτης-Αδάµ και Εύα µπροστά στο δέντρο της γνώσης, 1720

Ο Παναγιώτης Παραμυθιώτης,- Panagiotis Paramithiotis γεννήθηκε στην Κέρκυρα, περίπου στα 1680 και ήταν αγιογράφος. Η οικογένειά του καταγόταν από την Παραμυθιά της Ηπείρου. Ανάμεσα στα έργα του περιλαμβάνεται Ο Μυστικός Δείπνος, που βρίσκεται στη μητροπολιτική εκκλησία της Κέρκυρας, Ο Άγιος Αρσένιος στους Αγίους Πάντες κ.ά.

O ζωγράφος Εμμανουήλ Σκορδίλης, [1600-1675]

Από τους σημαντικότερους ζωγράφους των Κυκλάδων του 17ου αιώνα, με μεγάλο αριθμό έργων. Καταγόταν από την Κρήτη και υποθέτουμε βάσιμα ότι εκεί ζούσε έως τήν ώριμη ηλικία του, γιατί μία εικόνα στη μονή Χρυσοπηγής Χανίων με την υπογραφή χείρ και έξοδος Εμμανουήλ ιερέως Σκορδυλήου, υποδηλώνει, εκτός από κάποια προσωπική σχέση με τη μονή, καί ότι από εκεί θα έφυγε ο ζωγράφος μετά την άλωση των Χανίων από τους Τούρκους (1645).

Ο Κρητικός ζωγράφος Κωνσταντίνος Τζάνες, (1633-1685)

Ο Constantino Zane ήταν αδελφός του ζωγράφου Εμμανουήλ Τζάνε Μπουνιαλή και του ποιητή Μαρίνου Τζάνε Μπουνιαλή.

Οι Λινοτοπίτες ζωγράφοι Μιχαήλ και Κωνσταντίνος, (α΄μισό του 17ου αιώνα)

«Για τους Λινοτοπίτες ζωγράφους στο χώρο της Ηπείρου, (Άγιο Νικόλαο στη Βίτσα και Άγιο Μηνά στο Μονοδένδρι) προηγήθηκε η διδακτορική διατριβή της Αναστασίας Τούρτα, η οποία άνοιξε το δρόμο της έρευνας για τη μελέτη αυτής της οικογενειακής συντροφιάς των καλλιτεχνών. 

Οι εκ Ναυπλίου ζωγράφοι Γεώργιος και Δημήτριος Μόσχος, (16ος - 17ος αι.)

Οι μεταβυζαντινοί ζωγράφοι κι αδελφοί Γεώργιος και Δημήτριος Μόσχος, κατάγονταν από το Ναύπλιο. Ήταν εκπρόσωποι του Πελοποννησιακού Εργαστηρίου κι είναι οι σημαντικότεροι τοιχογράφοι που εργάστηκαν την περίοδο εκείνη σε μονές και ναούς. Το πρώτο μαρτυρημένο χρονικά έργο τους είναι η τοιχογράφηση της Παλιοπαναγιάς (Μονή Κούμπαρη) Λακωνίας (1602).

Ο Κυπαρίσσιος ζωγράφος Βελισσάριος Κορεντσής, Belisario Corenzio, (1558-1643)

Λεπτομέρεια από το έργο του Κορένσιου στον καθεδρικό ναό του Σαλέρνο

Το όνομα της Κυπαρισσιώτικης οικογένειας ήταν Κορεντσή, αλλά για τον μεγάλο ζωγράφο είχε επικρατήσει το ιταλοποιημένο Κορένσιος, ο οποίος ήταν ένας από την Ελληνική τριανδρία, Δομίνικος Θεοτοκόπουλος (Ελ Γκρέκο 1540- 1614) και Αντώνης Βασιλάκης (Ιλ Γκράντε Αλιένσε 1556- 1629), που είχαν σημαντική συμβολή στην άνθιση της Ευρωπαϊκής ζωγραφικής την εποχή αυτή.

Ο Κρητικός Αγιογράφος Κωνσταντίνος Παλαιοκαπάς, (17ος αιών)

Κωνσταντίνος Παλαιοκαπάς «Η Σταύρωσις», (λεπτ.)

Ο Κρητικός Αγιογράφος Κωνσταντίνος Παλαιοκαπάς δραστηριοποιείται κατά το α’ ήμισυ του 17^ου αιώνα. Συνεχίζει την τεχνική της φορητής εικόνας με την παλαιά παράδοση.

Ο Επτανήσιος ζωγράφος Παναγιώτης Δοξαράς, (1662 –1729)

Δοξαράς Παναγιώτης (Αποδίδεται)-Σκηνή εμπνευσμένη από τις μάχες του Μ. Αλεξάνδρου

Ο Παναγιώτης Δοξαράς (Κουτήφαρι Μάνης, 1662 – Κέρκυρα, 1729) ήταν έλληνας ζωγράφος και ο θεμελιωτής της Επτανησιακής Σχολής. Πατέρας του ήταν ο Νικόλαος Δοξαράς. Σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη, γεννήθηκε στο Κουτήφαρι της Μάνης, όμως το 1664/1665 η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στη Ζάκυνθο που βρισκόταν υπό ενετική κατοχή.

Ο Κρητικός ζωγράφος Στέφανος Τζαγκαρόλας, (β’μισό 17ου – α’μισό 18ου αι.)

Ο Στέφανος Τζαγκαρόλας είναι ζωγράφος φορητών εικόνων της τελευταίας φάσης της Κρητικής σχολής (τέλη 17ου-αρχές 18ου αι.). Για τη ζωή του ελάχιστες πληροφορίες είναι γνωστές. Όπως βγαίνει από την υπογραφή έργων του: «του εν ιεροδιακόνοις ελαχίστου Στεφάνου Τζανκαρόλου Κρητός κόπος», καταγόταν από την Κρήτη.

Ο Κρητικός ζωγράφος Ιωάννης Μόσχος, (17oς αι.)

Αγία Αικατερίνη

Ο αγιογράφος Ιωάννης Μόσχος, καταγόταν από το Ρέθυμνο, αλλά είχε εγκατασταθεί μόνιμα στη Βενετία. Φιλοτέχνησε αρκετά έργα διαφορετικής καλλιτεχνικής αξίας, τα σημαντικότερα από τα οποία είναι μια εικόνα της Θεοτόκου, που βρίσκεται στη μονή του Σινά (1680), ο Άγιος Δονάτος (1714), η Κοίμηση της Θεοτόκου και ο Άγιος Νικόλαος.

Ο Κρητικός ζωγράφος Φιλόθεος Σκούφος, (Χανιά, αρχές 17ου αι. - Ζάκυνθος, 1685).

Το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας’’. Εικών φορητή, έργον Φιλοθέου Σκούφου 1665.

Ο Φιλόθεος Σκούφος ήταν Έλληνας ζωγράφος φορητών εικόνων και ιερομόναχος. Γεννήθηκε στα Χανιά της Κρήτης και άκμασε κατά τον 17ο αιώνα. Υπήρξε ηγούμενος της Μονή Χρυσοπηγής στον Κάντανο Χανίων. Την περίοδο του Κρητικού Πολέμου πήρε μέρος μαζί με τους υπόλοιπους μοναχούς της μονής στο πλευρό των Ενετών, ενώ αργότερα θα καταφύγει στη Βενετία.

O Κρητικός ζωγράφος Ηλίας Μόσκος, (16..; -1690)

Καταγόταν από το Ρέθυμνο της Κρήτης και άκμασε κατά το δεύτερο ήμισυ του 17ου αιώνα. Ο Ρεθύμνιος ζωγράφος, εργάστηκε στη Ζάκυνθο – (στην οποία είναι γεγονός ότι στράφηκε το μεγαλύτερο κύμα των προσφύγων από την Κρήτη) – ενσωματώνοντας και αυτός στην εικονογραφία των έργων του άφθονα δυτικά στοιχεία.

Ο Κρητικός ζωγράφος Ιερεμίας Παλλαδάς, (τέλη 16ου – πεθ, πριν το 1660).

Η Άκρα Ταπείνωση, Ιερεμίας Παλλαδάς (45Χ36cm)

Ο Ιερεμίας Παλλαδάς (ή Πουλαδάς), ήταν Κρητικός ζωγράφος φορητών εικόνων και ένας από τους πιο φημισμένους αγιογράφους της εποχής του. Γιος του ιερέα Στέφανου και αδελφός του επίσης ζωγράφου Τζώρτζη Πουλαδά, ήταν ήδη ώριμος και φημισμένος ζωγράφος το 1612 και ζωγράφιζε εικόνες για τη Μονή Σινά, αλλά και για τα Πατριαρχεία Ιεροσολύμων και Αλεξανδρείας. 

Γεώργιος Νομικός. Ένας κρητικός ζωγράφος του 17ου αιώνα

Μουσείο Μπενάκη. Ένθρονη Παναγία βρεφοκρατούσα

Βαρβάρα Ν. Παπαδοπούλου - Αγλαΐα Λ. Τσιάρα

Mε τον καταστροφικό κρητικό πόλεμο του 1645-1669 πολλοί Κρήτες αναγκάστηκαν να εκπατριστούν και να καταφύγουν ως πρόσφυγες στα Επτάνησα. Ανάμεσα τους πολλοί ήταν οι ζωγράφοι που εγκαταστάθηκαν αρχικά στη Ζάκυνθο και αργότερα στην Κέρκυρα, ενώ αρκετοί κατέφυγαν για να εργαστούν μόνιμα ή προσωρινά σε άλλες περιοχές. Ένας από τους ζωγράφους αυτούς ήταν και ο Γεώργιος Νομικός, το έργο του οποίου αποτελεί το αντικείμενο αυτής της μελέτης.

Ο Κρητικός ζωγράφος Θεόδωρος Πουλάκης, (1620/1622 - 1692)

Ἡ Ἁγία Τριάς, Ἡ εἰς Ἄδου κάθοδος, Ὁ Χριστὸς ἐν τῷ Παραδείσῳ

καὶ ὁ Ἐπιτάφιος Θρῆνος. (β΄ μισό 17ου αι.

Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο)

Ο Θεόδωρος Πουλάκης ήταν Έλληνας αγιογράφος του 17ου αιώνα. Θεωρείται από τα αξιολογότερα μέλη (μαζί με τον Εμμανουήλ Τζάνε) της τελευταίας περιόδου της Κρητικής Σχολής.

Ο Θεόδωρος Πουλάκης γεννήθηκε στα Χανιά της Κρήτης γύρω στο 1620. Τον τόπο καταγωγής του τον δηλώνει ο ίδιος ο ζωγράφος στην εικόνα του που φέρει τον τίτλο Επί σοι Χαίρει..., η οποία σήμερα βρίσκεται στο Μουσείο Μπενάκη : «Κόπος και σπουδή Θεοδώρου Πουλάκη εκ Κυδωνίας της περιφήμου νήσου Κρήτης».

Σπούδασε και εργάστηκε στη Βενετία ενώ αργότερα εγκαταστάθηκε, όπως και διάφοροι άλλοι αγιογράφοι από την Κρήτη, στα βενετοκρατούμενα Επτάνησα. Μέσα από τα έργα τους, που συνδέουν την παράδοση της Κρητικής Σχολής με σύγχρονα δυτικά ρεύματα, επηρέασαν τη μετέπειτα γενιά της τοπικής ζωγραφικής του 18ου αιώνα («Επτανησιακή Σχολή»).

O Κρητικός ζωγράφος, λόγιος και ιερέας Εμμανουήλ Τζάνες Μπουνιαλής (περ. 1610-1690)

Εμμανουήλ Τζάνες: Επιτάφιος Θρήνος

Ο ιερέας Εμμανουήλ Τζάνες, ο επιλεγόμενος και Μπουνιαλής, αποτέλεσε, μαζί με τον περίφημο Εμμανουήλ Λαμπάρδο, έναν από τους πιο άξιους εκπροσώπους της λεγόμενης Κρητικής Σχολής. Μαζί δε με τον Χανιώτη Θεόδωρο Πουλάκη (1622-1692)- από τους προοδευτικότερους μεταβυζαντινούς αγιογράφους- ο Εμμ. Τζάνες θεωρείται ως ο σημαντικότερος Κρητικός αγιογράφος του δεύτερου μισού του 17ου αιώνα.

Οι Κρητικοί ζωγράφοι Εμμανουήλ Λαμπάρδοι, (17ος αιώνας)

Λαμπάρδος: «Ο Άγιος Μηνάς με σκηνές από τον βίο του»

Δύο είναι οι Ηρακλειώτες ζωγράφοι που υπογράφουν ως Εμμανουήλ Λαμπάρδος, με κάποια χρονική διαφορά μεταξύ τους (μεταξύ 1593 και 1647). Ήταν συγγενείς (θείος και ανιψιός), τα έργα τους παρουσιάζουν αρκετές ομοιότητες και ίσως εργάζονταν στο ίδιο εργαστήριο.

Στα έργα τους παρατηρείται μια επιστροφή σε παραδοσιακούς τρόπους ζωγραφικής, κάτι που χαρακτηρίζει γενικότερα τους ζωγράφους των αρχών του 17ου αιώνα. Θεωρείται σίγουρο πως αυτή η επιστροφή στην παράδοση δεν αφορά μόνο τους ζωγράφους αλλά φανερώνει μια γενικότερη στάση της κρητικής κοινωνίας της εποχής εκείνης.