«Οδύσσεια»: Άξιζε τελικά η αναμονή;

Η κριτική του Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλου για την ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν.

Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος

Η ομηρική μάχη του Κρίστοφερ Νόλαν με το αρχέτυπο της λογοτεχνίας εξανθρωπίζει θεούς και ήρωες, απλοποιεί όποτε χρειάζεται, εντυπωσιάζει ορθώνοντας ανάστημα και καλπάζει προς ένα τεταμένα χορογραφημένο φινάλε, χωρίς τη μεγάλη ιδέα της υπέρβασης.

Ένα δυναμικό πρωταγωνιστικό τρίγωνο κυριαρχεί στην κινηματογραφική μεταφορά του έπους του Ομήρου: από τη μια ο Τηλέμαχος αναζητά τον πατέρα του, και παράλληλα το νόημα μιας άχαρης, ασθμαίνουσας, αν και κενής περιεχομένου εφηβείας, ανάμεσα σε δυνατότερους ανταγωνιστές που τον χλευάζουν και συμπονετικούς μέντορες που τον προθερμαίνουν χλιαρά, ενώ η Πηνελόπη (ορμητική η Αν Χάθαγουεϊ) επιχειρεί σθεναρό deflection στους μνηστήρες, και στην αντίπερα όχθη ο Οδυσσέας περιπλανιέται βουτηγμένος σε ένα ασήκωτο μετατραυματικό στρες, απόρροια ενός πολέμου που μετανιώνει την ώρα και τη στιγμή που τον υπηρέτησε με τόσο θρυλικό ζήλο.

Η επιλογή του Τομ Χόλαντ είναι διαισθητικά έξυπνη. Ένα πρόσωπο προικισμένο με αβίαστη φρεσκάδα και άγουρα νιάτα, δεν υποδεικνύει μόνο το μειράκιο που κουράστηκε από την έλλειψη προοπτικής μέσα στο παλάτι, αλλά εξυπηρετεί και το «σύνδρομο του Τηλέμαχου», όπως το ανέλυσε ο σύγχρονος Ιταλός ψυχαναλυτής Μάσιμο Ρεκαλκάτι. Είναι ο μοναδικός από τους τραγικούς υιούς των αρχαιοελληνικών μύθων που δεν εκδικείται τον πατέρα καταφεύγοντας στην ακραία βία, όπως ο πολλαπλών εμβαθύνσεων Οιδίποδας, ή ο ασπόνδυλος Νάρκισσος που έγειρε μοιραία προς το είδωλό του στη λίμνη, ελλείψει πατρογονικών αναφορών, αλλά εκείνος που αντιπροσωπεύει τη ζωτική αναγκαιότητα της γονικής παροχής. Σε μια αντιστροφή ρόλων, ο πατέρας είναι εκείνος που οφείλει να του ζητήσει την αναγνώριση – και τη συγχώρεση. Μέσα από αυτόν ολοκληρώνει τον 20ετή κύκλο του ο Οδυσσέας, και η συνάντησή τους στο παλάτι σηματοδοτεί την πρώτη μεγάλη συγκινητική στιγμή της ταινίας – λίγο πριν από το φινάλε της!

Όταν ο Νόλαν εξηγούσε πως η «Οδύσσεια» που είχε υπόψιν του είναι μια ταινία για την οικογένεια, το εννοούσε. Όλο το πολύπλοκο παιχνίδι της επώδυνης αναμονής καταλήγει στον γουέστερν επίλογο της επιστροφής, στη μονομαχία που κατοχυρώνει την προσωπική μεταμέλεια και την αποκατάσταση της τάξης μετά από το αιματηρό ξεκαθάρισμα.

Για τη συνέχεια εδώ:

https://www.lifo.gr/culture/cinema/odysseia-axize-telika-i-anamoni