Τι δείχνουν τα βρετανικά αρχεία για τη δολοφονία του Καποδίστρια

 
ΣΙΓΑΛΑΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

Η δημόσια συζήτηση για τον Ιωάννη Καποδίστρια έχει αναθερμανθεί ύστερα από την ομώνυμη ταινία του Γιάννη Σμαραγδή. Αντί όμως, αυτή να διεξάγεται με ιστορικούς όρους έχει εκτραπεί στο αν υπήρξε άμεση εμπλοκή των ξένων δυνάμεων στη δολοφονία του ωσάν το πιο σημαντικό να ήταν το εκτελεστικό χέρι της δολοφονίας του.

Ή το επίσης αποστειρωτικό «βεντέτα ή συνωμοσία» ή αοριστολογίες περί ηθικής αυτουργίας.  Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι ποιος πυροβόλησε αλλά σε ποιο διεθνές πλαίσιο και με ποια δομή έγινε η δολοφονία του Καποδίστρια.

Η βρετανική ιστοριογραφία μέχρι και το 1930 παρουσίαζε τον Καποδίστρια με βάση τις επίσημες βρετανικές αναφορές περί “τυράννου”, “ρωσόφιλου”, “αντισυνταγματικού”, “συντηρητικού”. Ο C.W. Crawley με το έργο του “The Question of Greek Independence, 1930” ήταν από τους πρώτους που άρχισαν να αμφισβητούν το δόγμα ότι ο Καποδίστριας ήταν απλώς ένας “τύραννος”. Άρχισε να αναδεικνύει το γεγονός ότι οι Βρετανοί διπλωμάτες της εποχής ήταν προκατειλημμένοι και ότι ο Καποδίστριας είχε ειλικρινείς μεταρρυθμιστικές προθέσεις.

Ωστόσο, η πραγματική “αποκατάσταση” του Καποδίστρια στην βρετανική ιστοριογραφία ήρθε με τη μνημειώδη βιογραφία “Καποδίστριας: Ο Πατέρας της Ελληνικής Ανεξαρτησίας” το 1973, από τον στρατιωτικό των μυστικών υπηρεσιών και ιστορικό, C.M. Woodhouse. Ο Woodhouse κατέρριψε τον μύθο του “Ρώσου πράκτορα”, αποδεικνύοντας ότι ο Καποδίστριας ήταν ένας Ευρωπαίος οραματιστής που προσπάθησε να εφαρμόσει ένα μοντέλο κράτους δικαίου σε μια χώρα που δεν είχε θεσμούς.

Και καταλήγει «η βρετανική κυβέρνηση… δεν τον κατάλαβε ποτέ. Έβλεπαν στο πρόσωπό του μόνο έναν πράκτορα της Ρωσίας… Ήταν μια τραγική ειρωνεία το γεγονός ότι ο άνθρωπος τον οποίο η βρετανική κυβέρνηση είχε παρεμποδίσει περισσότερο από κάθε άλλον, ήταν ο μόνος που θα μπορούσε να είχε χαρίσει στην Ελλάδα τη σταθερότητα που οι ίδιοι επιθυμούσαν ».

Η θέση του Καποδίστρια στην ιστορία

Στη δεκαετία του 1970-1980 δύο ιστορικοί ολοκλήρωσαν τη στροφή, τοποθετώντας τον Καποδίστρια στο πλαίσιο του διεθνούς φιλελευθερισμού: ο Douglas Dakin και ο William St Clair. Ο Douglas Dakin εξήγησε ότι η σύγκρουση δεν ήταν μεταξύ “ελευθερίας και τυραννίας” και ότι «οι Βρετανοί, και σε μικρότερο βαθμό οι Γάλλοι, με την ίδια την παρουσία τους και τη γνωστή εχθρότητά τους προς τον Πρόεδρο Ι. Καποδίστρια, ενθάρρυναν τη συνταγματική αντιπολίτευση στην Ύδρα και τους Μανιάτες αντιφρονούντες». O William St. Clair εστιάζει με τη σειρά του στη ρητορική της “ελευθερίας” και σημειώνει ότι οι Βρετανοί διπλωμάτες υποστήριζαν την αντιπολίτευση της Ύδρας και της Μάνης επικαλούμενοι φιλελεύθερες αρχές και την ανάγκη για Σύνταγμα. Ωστόσο, ο σκοπός τους δεν ήταν η δημοκρατία, αλλά η αποσταθεροποίηση ενός ηγέτη που θεωρούσαν ρωσόφιλο.

Για τη συνέχεια εδώ:

https://slpress.gr/istorimata/ti-deixnoun-ta-vretanika-arxeia-gia-ti-dolofonia-tou-kapodistria/