Μεγάλη ανακάλυψη στη Μεγαλόπολη: Εντοπίστηκαν τα αρχαιότερα ξύλινα εργαλεία του κόσμου

Καλλιτεχνική αναπαράσταση της «κιβωτού της Μεγαλόπολης» στην διάρκεια της σκληρότερης παγετώδους περιόδου του Μέσου Πλειστόκαινου. [Credit: Katerina Harvati]

Η Κατερίνα Χαρβάτη, παλαιοανθρωπολόγος του Πανεπιστημίου Τίμπιγκεν και επικεφαλής των ερευνών, εξηγεί τη σημασία των ευρημάτων αποκλειστικά στο ψηφιακό ΒΗΜΑ.

«Στη Μεγαλόπολη, εντοπίσαμε τα αρχαιότερα ξύλινα εργαλεία στον κόσμο!». Τα μάτια της Κατερίνας Χαρβάτη αστράφτουν πάντα όταν μιλά για τη δουλειά της. Στην τελευταία μας συνάντηση όμως -κατά τη διάρκεια σύντομης παραμονής της στην Αθήνα- η λάμψη των ματιών της ήταν μεγαλύτερη και το χαμόγελό της πλατύτερο. Αλλά η φωνή της ήταν σχεδόν ψιθυριστή: οι αυστηροί κανόνες των επιστημονικών εκδόσεων υπαγόρευαν ότι τίποτε δεν θα έπρεπε να διαρρεύσει πριν από τη δημοσίευση του σχετικού άρθρου της στο αμερικανικό επιστημονικό περιοδικό PNAS (Proccedings of the National Academy of Sciences) που έγινε μόλις τώρα.

Κατερίνα Χαρβάτη

Το άρθρο δικαιώνει πλήρως τον ενθουσιασμό της διεθνούς φήμης ελληνίδας παλαιοανθρωπολόγου, η οποία είναι διευθύντρια του Κέντρου Senckenberg για την Ανθρώπινη Εξέλιξη και το Παλαιοπεριβάλλον του Πανεπιστημίου του Τίμπινγκεν στη Γερμανία. Τα ευρήματα της Μεγαλόπολης είναι τα αρχαιότερα γνωστά στον κόσμο, και τοποθετούν τη χρήση ξύλινων εργαλείων από τον άνθρωπο 40.000 χρόνια νωρίτερα απ’ ότι νομίζαμε μέχρι τώρα! Και για να είμαστε ακριβείς, τα ευρήματα από τη θέση Μαραθούσα 1 κοντά στη Μεγαλόπολη χρονολογούνται στα 430.000 χρόνια πριν. Δηλαδή, στην «καρδιά» του Μέσου Πλειστόκαινου το οποίο διήρκησε από τις 774.000 έως τις 129.000 χρόνια πριν.

«Ομιλούντα» ευρήματα

Ποια είναι όμως αυτά τα ευρήματα; «Πρόκειται για δύο ξύλινα τέχνεργα με εμφανή τα σημάδια της ανθρώπινης παρέμβασης, αλλά και της χρήσης» μας είπε η κ. Χαρβάτη εξηγώντας ότι «το πρώτο είναι ένα κομμάτι κορμού σκλήθρου το οποίο φέρει σαφή σημάδια της επεξεργασίας που έχει υποστεί προκειμένου να λειτουργήσει ως εργαλείο, αλλά και σημάδια φθοράς από τη μετέπειτα χρήση του. Εικάζουμε ότι θα μπορούσε να έχει χρησιμοποιηθεί είτε για να διευκολύνει την αφαίρεση φλοιού δένδρων, είτε ως σκαπτικό εργαλείο. Το δεύτερο είναι ένα πολύ μικρό κομμάτι ξύλου ιτιάς, ή ίσως λεύκας, και φαίνεται πως επεξεργάστηκε έτσι ώστε να μπορεί κανείς να το κρατά στο χέρι. Πρόκειται για ένα εντελώς νέο τύπο εργαλείου που παρατηρείται για πρώτη φορά, και ως εκ τούτου δεν είναι ακόμα γνωστό ποια μπορεί να ήταν η χρήση του».

Ενα από τα δύο τέχνεργα: Κομμάτι κορμού σκλήθρου με σαφή σημάδια επεξεργασίας και χρήσης. [Credit: Katerina Harvati]

Πριν συνεχίσουμε, αξίζει εδώ να κάνουμε μια παύση για να αναλογιστούμε τη σημασία των δύο αυτών μικρών  κομματιών ξύλου στα οποία πιθανότατα εμείς οι κοινοί θνητοί δεν θα ρίχναμε δεύτερη ματιά. Και όμως αυτά αποκαλύπτουν πολλά σε εκείνους που μπορούν να «αφουγκραστούν τα λόγια τους». Δηλαδή, στην Κατερίνα Χαρβάτη και τους συνεργάτες της. Βλέπετε, τα μικρά αυτά τέχνεργα είναι μάρτυρες της εξέλιξης του ανθρωπίνου είδους.

Μας πληροφορούν λοιπόν ότι εκεί στην περιοχή της Μεγαλόπολης, πριν από 430.000 χρόνια, ένας πρόγονος του Homo sapiens είχε την ιδέα να κατεργαστεί το ξύλο για να εξυπηρετήσει καλύτερα τις ανάγκες του.

Για τη συνέχεια εδώ:

http://anaskafi.blogspot.com/2026/01/blog-post_28.html