Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΓΚΑΡΝΙ: Ο μόνος σωζόμενος ελληνορωμαϊκός ναός στον Καύκασο και η παλαιότερη ελληνική επιγραφή στην Αρμενία

Χτίστηκε από Αρμένιους και Έλληνες τεχνίτες, σχεδιάστηκε με τη σοφία των Έλλήνων αρχιτεκτόνων και εγκρίθηκε από τη ρωμαϊκή εξουσία, προς τιμήν ενός Αρμένιου θεού. Είναι, με λίγα λόγια, η πέτρινη μορφή του ίδιου του αρμενικού πεπρωμένου, ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση.

Του Αρντασές Γιαγουπιάν στην εφημερίδα Αζάτ Ορ

Ο ναός του Γκαρνί είναι προϊόν συνεργασίας τριών κόσμων. Δεν είναι απλώς ένα οικοδόμημα, είναι ένα σύμβολο συνεργασίας πολιτισμών. Χτίστηκε από Αρμένιους και Έλληνες τεχνίτες, σχεδιάστηκε με τη σοφία των Έλλήνων αρχιτεκτόνων και εγκρίθηκε από τη ρωμαϊκή εξουσία, προς τιμήν ενός Αρμένιου θεού. Είναι, με λίγα λόγια, η πέτρινη μορφή του ίδιου του αρμενικού πεπρωμένου, ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση.

Είναι γνωστό πως οι φιλικές σχέσεις μεταξύ Ελλήνων και Αρμενίων έχουν πολύ βαθιές ιστορικές ρίζες, που φτάνουν μέχρι την Αρχαιότητα. Ήδη από την εποχή των Αργοναυτών και των Ελληνοπερσικών πολέμων υπήρχαν εμπορικές και πολιτιστικές επαφές μεταξύ των ελληνικών πόλεων της Μικράς Ασίας και των αρμενικών βασιλείων. Οι ελληνικοί και οι αρμένικοι πληθυσμοί βρέθηκαν εντός της Περσικής Αυτοκρατορίας, αλλά διατήρησαν τις ιδιαίτερες ταυτότητές τους.

Κατά την ελληνιστική εποχή, μετά τον Μέγα Αλέξανδρο, ο Ελληνο-Αρμενικός συγκερασμός ενισχύθηκε. Η αυλή του βασιλιά Τιγράνη Β΄ του Μέγα (1ος αι. π.Χ.) είχε έντονα ελληνικά στοιχεία, ενώ πολλές πόλεις του Αρμενικού Βασιλείου ήταν ελληνιστικές. Κατά την περίοδο αυτή η Αρμενία ήταν ένα ισχυρό, ανεξάρτητο βασίλειο που είχε φτάσει στο απόγειό του.

Ο ναός του Γκαρνί χτίστηκε τον 1ο αιώνα μ.Χ., πιθανότατα γύρω στο 66-77 μ.Χ., από τον βασιλιά Τιριδάτη Α΄ της Αρμενίας, της δυναστείας των Αρσακιδών. Ο Τιριδάτης ήταν αδελφός του βασιλιά των Πάρθων Βολογάση Α΄, και βρέθηκε στο επίκεντρο της μεγάλης αρμενο-ρωμαϊκής κρίσης της εποχής.

Μετά από μακρές συγκρούσεις μεταξύ Ρώμης και Πάρθων, ο Νέρων τον αναγνώρισε ως βασιλιά της Αρμενίας, υπό ρωμαϊκή επικυριαρχία, σε μια τελετή στη Ρώμη, που τελέστηκε με πρωτοφανή λαμπρότητα, το 66 μ.Χ..

Η επιστροφή του Τιριδάτη στην Αρμενία σηματοδότησε μια νέα εποχή ειρήνης και πολιτισμικής σύνθεσης, ελληνικής, ρωμαϊκής και ιρανο-αρμενικής. Στο πλαίσιο αυτό, αποφάσισε να κατασκευάσει έναν ναό αφιερωμένο στον Ήλιο-Μίθρα, τον θεό του φωτός και της δικαιοσύνης.

Ο θεός του ναού: Ήλιος Μίθρας

Ο Μίθρας (ή Μιχρ, από όπου προέρχεται από το όνομα Μιχράν) ήταν κεντρική θεότητα της αρμενικής και Περσικής θρησκείας.

Στην ελληνική γλώσσα, ο θεός αποδόθηκε ως Ήλιος Μίθρας και ο ναός προοριζόταν να συνδυάζει ελληνική μορφή με αρμενικό περιεχόμενο.

Αρχιτεκτονική

Ο ναός είναι μοναδικό δείγμα ελληνιστικού δωρικού-ιωνικού ρυθμού στην Αρμενία και σε ολόκληρο τον Καύκασο. Χτισμένος από βασάλτη (σκληρή ηφαιστειακή πέτρα), έχει 24 ιωνικούς κίονες γύρω από την κρηπίδα (ανυψωμένη βάση πάνω στην οποία στηρίζεται ο ναός). Οι διαστάσεις του είναι περίπου 11 × 16,5 μ., με προναό και σηκό*. Πάνω από την είσοδο υπήρχε η ελληνική επιγραφή που αφιέρωνε το ιερό στον Ήλιο Μίθρα.

Για τη συνέχεια εδώ:

https://geopolitico.gr/2026/01/o-naos-tou-gkarni-o-monos-sozomenos-ellinoromaikos-naos-ston-kafkaso-kai-i-palaioteri-elliniki-epigrafi-stin-armenia/